logo
  • Thạc sĩ Bác sĩ
  • Vũ Công Thắng
  • Chăm con đơn giản cùng BS Thắng

Mẹ bị rối loạn tiêu hóa có cho con ti được không?

17:17 - 09/02/2026Sữa mẹ và sức khỏe mẹ,

Sau sinh, hệ miễn dịch và hệ tiêu hóa của người mẹ thường nhạy cảm hơn bình thường rất nhiều. Chỉ cần một chút thức ăn lạ, đồ lạnh hay nhiễm lạnh bụng cũng có thể khiến mẹ rơi vào tình cảnh "tào tháo đuổi", đau bụng âm ỉ, nôn nao hoặc tiêu chảy cấp. Trong lúc cơ thể mệt mỏi rã rời, nỗi lo lớn nhất của các mẹ bỉm sữa không phải là sức khỏe của bản thân, mà là dòng sữa cho con. Hàng loạt câu hỏi xuất hiện: "Mình bị đi ngoài thế này cho con bú có lây sang con không?", "Uống thuốc cầm tiêu chảy có làm mất sữa hay hại bé không?". Nhiều mẹ vì quá lo lắng đã vội vàng cai sữa tạm thời, chuyển sang sữa công thức, vô tình làm gián đoạn nguồn dinh dưỡng quý giá nhất của bé. Vậy thực hư vấn đề này ra sao? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp tường tận và hướng dẫn mẹ cách xử lý an toàn nhất.

1. Giải đáp thắc mắc: Mẹ bị rối loạn tiêu hóa có nên cho con bú?

Câu trả lời ngắn gọn từ các bác sĩ chuyên khoa là: CÓ, MẸ VẪN NÊN TIẾP TỤC CHO CON BÚ.

Trừ một số trường hợp nhiễm trùng huyết nặng hoặc mẹ phải dùng các loại thuốc kháng sinh đặc biệt chống chỉ định, thì việc mẹ bị rối loạn tiêu hóa thông thường (tiêu chảy, ngộ độc thức ăn nhẹ, đau bụng) không phải là lý do để ngừng cho con bú.

Tại sao lại an toàn?

  • Mầm bệnh không đi qua sữa mẹ: Các tác nhân gây rối loạn tiêu hóa như vi khuẩn (E. coli, Salmonella...), virus (Rotavirus) hay ký sinh trùng thường khu trú và gây bệnh tại đường ruột. Chúng rất hiếm khi xâm nhập vào máu để đi vào tuyến sữa. Do đó, sữa mẹ vẫn là nguồn thức ăn vô trùng và an toàn.

  • Cơ chế "Kháng thể tự nhiên": Điều kỳ diệu của cơ thể người mẹ là khi bị mầm bệnh tấn công, hệ miễn dịch sẽ ngay lập tức sản xuất ra các kháng thể đặc hiệu (IgA) để tiêu diệt mầm bệnh đó. Kháng thể này sẽ đi vào sữa mẹ và truyền sang con. Nghĩa là, khi mẹ bị ốm và vẫn cho con bú, mẹ đang truyền cho con "vũ khí" để phòng vệ chính căn bệnh đó, giúp bé không bị lây hoặc nếu lây thì triệu chứng cũng rất nhẹ.

Nếu mẹ ngừng cho bú lúc này, bé vừa mất nguồn dinh dưỡng, vừa mất đi lượng kháng thể bảo vệ, khiến bé dễ bị lây bệnh hơn từ môi trường xung quanh.

2. Các nguyên nhân gây rối loạn tiêu hóa ở mẹ và nguy cơ lây nhiễm

Tuy mầm bệnh không lây qua sữa, nhưng chúng có thể lây qua đường tiếp xúc (Phân - Miệng). Hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp mẹ có biện pháp phòng ngừa lây lan cho bé.

Tình trạng đau bụng đi ngoài có thể do nhiều nguyên nhân

  • Ngộ độc thực phẩm: Do mẹ ăn phải đồ ôi thiu, nhiễm khuẩn. Đây là bệnh không lây nhiễm. Mẹ hoàn toàn yên tâm cho bú.

  • Nhiễm Virus/Vi khuẩn (Tiêu chảy cấp): Virus Rota hay vi khuẩn tả, lỵ có khả năng lây lan rất mạnh. Nếu mẹ đi vệ sinh xong không rửa tay kỹ bằng xà phòng mà vội bế bé hoặc cho bé bú, vi khuẩn từ tay mẹ có thể dính vào miệng bé hoặc núm vú, khiến bé bị bệnh.

  • Tác dụng phụ của thuốc: Mẹ uống kháng sinh, sắt hoặc vitamin liều cao gây nóng trong, táo bón hoặc tiêu chảy. Trường hợp này hoàn toàn không lây sang con.

  • Hội chứng ruột kích thích (IBS) do stress: Sau sinh, áp lực chăm con khiến nhu động ruột của mẹ bị rối loạn. Đây là bệnh lý thần kinh - tiêu hóa, không lây nhiễm.

3. Nguyên tắc "Vàng" để mẹ vừa chữa bệnh, vừa bảo vệ con

Khi bị rối loạn tiêu hóa, mẹ cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình vệ sinh để cắt đứt đường lây truyền, đồng thời chăm sóc bản thân để hồi phục sữa.

Quy tắc vệ sinh phòng lây nhiễm:

  • Rửa tay kỹ: Rửa tay bằng xà phòng sát khuẩn ít nhất 20 giây sau mỗi lần đi vệ sinh, sau khi thay tã và trước khi cho con bú hoặc chạm vào bé. Đây là biện pháp quan trọng số 1.

  • Vệ sinh bầu ngực: Dùng khăn ấm sạch lau bầu ngực trước khi cho bé bú để đảm bảo không có mầm bệnh bám dính bên ngoài.

  • Hạn chế hôn hít: Tránh hôn lên miệng hay mặt bé trong thời gian mẹ đang bị bệnh.

Xử lý tình trạng mất nước để giữ sữa: Tiêu chảy và nôn mửa khiến mẹ mất nước trầm trọng. Khi cơ thể thiếu nước, việc tiết sữa sẽ bị giảm sút ngay lập tức (mất sữa).

  • Uống Oresol: Mẹ cần uống dung dịch bù nước Oresol (pha đúng tỷ lệ) thay cho nước lọc.

  • Uống nhiều nước ấm: Uống từng ngụm nhỏ liên tục trong ngày.

  • Nước dừa/Nước gạo rang: Đây là hai loại nước điện giải tự nhiên rất tốt giúp cầm tiêu chảy và gọi sữa về.

4. Mẹ bị rối loạn tiêu hóa nên ăn gì và kiêng gì?

Chế độ ăn BRAT (Bananas - Rice - Applesauce - Toast) là "cứu cánh" cho hệ tiêu hóa đang "biểu tình" của mẹ.

Thực phẩm NÊN ăn:

  • Cháo muối/Cháo thịt nạc: Nấu cháo loãng với một chút muối hoặc thịt lợn nạc băm nhỏ, thêm vài lát gừng. Món ăn này dễ tiêu, bù muối khoáng và làm ấm bụng.

  • Chuối và Táo: Cung cấp Kali bị mất do tiêu chảy và chứa Pectin (chất xơ hòa tan) giúp làm đặc phân.

  • Bánh mì nướng/Cơm trắng: Tinh bột giúp thấm hút dịch vị dạ dày, giảm cảm giác buồn nôn và làm chặt bụng.

  • Sữa chua: Chứa lợi khuẩn Probiotics giúp cân bằng lại hệ vi sinh đường ruột.

  • Trà gừng/Trà vỏ cam: Giúp giảm co thắt ruột, giảm đau bụng và buồn nôn.

Thực phẩm CẦN TRÁNH tuyệt đối:

  • Sữa bò tươi và đồ ngọt: Đường Lactose trong sữa bò và đường trong bánh kẹo sẽ làm tình trạng tiêu chảy nặng hơn do hiện tượng lên men trong ruột.

  • Đồ nhiều dầu mỡ: Đồ chiên rán gây khó tiêu, đầy bụng.

  • Gia vị cay nóng: Ớt, hạt tiêu gây kích ứng niêm mạc ruột.

  • Rau sống, hải sản lạnh: Tăng nguy cơ nhiễm khuẩn và lạnh bụng.

5. Sử dụng thuốc điều trị: Loại nào an toàn cho con bú?

Mẹ không nên tự ý dùng kháng sinh bừa bãi. Tuy nhiên, có một số nhóm thuốc hỗ trợ tiêu hóa được xem là an toàn cho phụ nữ cho con bú (cần tham khảo ý kiến dược sĩ/bác sĩ):

  • Men vi sinh (Probiotics): Các loại men chứa tỷ bào tử lợi khuẩn (như Bacillus clausii) rất an toàn, giúp lập lại cân bằng hệ vi sinh.

Mẹ có thể bổ sung men vi sinh hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột

  • Chất hấp phụ (Diosmectite/Than hoạt tính): Các loại thuốc gói bột (như Smecta) hoạt động bằng cách bao phủ niêm mạc ruột và hấp thụ độc tố, vi khuẩn rồi thải ra ngoài theo phân. Chúng không hấp thu vào máu nên không vào sữa mẹ.

  • Kẽm: Bổ sung kẽm giúp phục hồi niêm mạc ruột nhanh hơn.

  • Lưu ý về Berberin: Mặc dù là thuốc thảo dược phổ biến trị tiêu chảy, nhưng Berberin chống chỉ định cho phụ nữ mang thai và cho con bú vì có thể gây co thắt tử cung và ảnh hưởng đến trẻ. Mẹ tuyệt đối không dùng.

6. Khi nào mẹ cần đi viện và tạm ngưng cho bú?

Mặc dù hiếm gặp, nhưng nếu tình trạng của mẹ diễn tiến xấu, việc nhập viện là bắt buộc:

  • Tiêu chảy kéo dài trên 3 ngày không cầm.

  • Đi ngoài ra máu hoặc phân đen (xuất huyết tiêu hóa).

  • Sốt cao liên tục trên 39 độ C, rét run.

  • Đau bụng dữ dội ở một vị trí cố định.

  • Dấu hiệu mất nước nặng: Môi khô nứt nẻ, mắt trũng, không đi tiểu, lơ mơ, ngất xỉu.

Trong những trường hợp nặng này, bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc đặc trị không an toàn cho bé. Khi đó, mẹ có thể cần vắt bỏ sữa trong thời gian dùng thuốc và cho bé dùng sữa công thức tạm thời.

Việc mẹ bị rối loạn tiêu hóa là một thử thách mệt mỏi, nhưng không phải là dấu chấm hết cho việc nuôi con bằng sữa mẹ trong giai đoạn đó. Hãy bình tĩnh, rửa tay thật sạch và tiếp tục cho bé bú để truyền cho con những kháng thể quý giá nhất. Một chế độ ăn thanh đạm, nghỉ ngơi hợp lý và bù nước đầy đủ sẽ giúp mẹ nhanh chóng hồi phục sức khỏe để tiếp tục hành trình làm mẹ thiêng liêng.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

  • Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

  • Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

  • Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

  • Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

  • Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699

Giỏ hàng của bạn
  • Chưa có sản phẩm nào trong giỏ hàng