1. Giải mã lầm tưởng: Nhiệt độ lạnh có trực tiếp gây viêm họng?

Dưới góc độ y học hiện đại, câu trả lời khẳng định là: Nhiệt độ lạnh KHÔNG PHẢI là nguyên nhân trực tiếp gây ra bệnh viêm họng.

Viêm họng là tình trạng lớp niêm mạc lót trong cổ họng bị sưng tấy và viêm nhiễm. "Thủ phạm" thực sự và duy nhất gây ra tình trạng này là các tác nhân gây bệnh siêu vi (chiếm 80% là virus như Rhinovirus, Adenovirus) hoặc vi khuẩn (điển hình là liên cầu khuẩn nhóm A - Streptococcus).

Bản thân nước đá, kem lạnh hay nước giải khát để tủ lạnh không hề chứa virus hay vi khuẩn gây viêm họng (trừ trường hợp thực phẩm đó không đảm bảo vệ sinh). Do đó, việc đổ lỗi hoàn toàn cho nhiệt độ lạnh là chưa chính xác về mặt y khoa. Nhiệt độ lạnh chỉ đóng vai trò là một yếu tố xúc tác, tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh có sẵn tấn công.

2. Vậy tại sao cứ ăn đồ lạnh là trẻ lại bị đau họng và ho?

Nếu lạnh không phải là nguyên nhân trực tiếp, vậy cơ chế nào khiến trẻ cứ nạp đồ lạnh vào là lập tức xuất hiện triệu chứng viêm họng? Dưới đây là 3 lời giải thích chuẩn khoa học:

• Hiện tượng co mạch máu cục bộ: Khi một luồng nhiệt độ lạnh đột ngột đi qua cổ họng, các mao mạch tại niêm mạc họng sẽ co rụt lại ngay lập tức. Sự co mạch này làm giảm lưu lượng máu vận chuyển đến vùng họng, kéo theo sự sụt giảm nghiêm trọng số lượng tế bào bạch cầu (những "chiến binh" bảo vệ hệ miễn dịch). Khi hàng rào phòng thủ bị yếu đi tạm thời, các vi khuẩn, virus đang thường trú sẵn trong vòm họng sẽ chớp lấy cơ hội để sinh sôi và gây viêm.

• Tổn thương lớp dịch nhầy bảo vệ: Cổ họng luôn được bao phủ bởi một lớp dịch nhầy ấm và ẩm, hoạt động như một tấm khiên bắt giữ bụi bẩn và mầm bệnh. Đồ quá lạnh có thể làm khô và làm phá vỡ lớp niêm mạc mỏng manh này, gây ra cảm giác khô rát, kích thích phản xạ ho và mở đường cho vi khuẩn xâm nhập sâu hơn.

• Vệ sinh thực phẩm kém (Vi khuẩn từ đá lạnh): Rất nhiều trường hợp trẻ bị viêm họng, thậm chí nhiễm trùng tiêu hóa do sử dụng nước đá viên ở các hàng quán lề đường. Đá viên sản xuất từ nguồn nước không đảm bảo hoặc khay làm đá lâu ngày không được vệ sinh chính là ổ chứa vi khuẩn khổng lồ.

Vì sao ăn đồ lạnh trẻ lại bị viêm họng?

3. Lật mặt những "thủ phạm giấu mặt" khiến con dễ bị viêm họng

Nếu con bạn cực kỳ nhạy cảm với đồ lạnh, chỉ cần nhấp môi đã ốm, cha mẹ cần phải nhìn xa hơn việc chỉ cấm đoán con ăn kem. Rất có thể, trẻ đang mắc phải những bệnh lý nền tiềm ẩn khiến hệ hô hấp luôn trong trạng thái "báo động đỏ":

• Viêm amidan hoặc viêm V.A mãn tính: Amidan và V.A là tổ chức bạch huyết có nhiệm vụ bắt giữ vi khuẩn. Khi chúng bị viêm tái đi tái lại nhiều lần, chúng sẽ biến thành những "ổ chứa" vi khuẩn ẩn nấp. Chỉ cần một chút kích thích từ đồ lạnh làm giảm sức đề kháng tại chỗ, vi khuẩn từ các hốc amidan sẽ bùng phát và gây viêm họng cấp.

• Trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Đây là nguyên nhân cực kỳ phổ biến nhưng lại hay bị bỏ qua. Axit từ dạ dày thường xuyên trào ngược lên làm lớp niêm mạc họng của trẻ bị bỏng rát, viêm tấy và tổn thương âm ỉ. Khi niêm mạc đã bị bào mòn, việc tiếp xúc với nhiệt độ lạnh sẽ ngay lập tức gây kích ứng mạnh, dẫn đến ho và viêm họng.

• Viêm mũi dị ứng, chảy dịch mũi sau: Những trẻ hay bị nghẹt mũi, sổ mũi thường có thói quen thở bằng miệng, khiến không khí không được làm ấm và làm ẩm trước khi vào phổi. Hơn nữa, dịch nhầy chứa vi khuẩn từ mũi chảy ngược xuống thành sau họng (hội chứng chảy dịch mũi sau) khiến cổ họng luôn bị ngâm trong mầm bệnh.

• Hệ miễn dịch non yếu: Trẻ biếng ăn, thiếu hụt vi chất (Kẽm, Sắt, Vitamin C, Vitamin D) sẽ có hệ miễn dịch toàn thân yếu ớt, dễ bị môi trường bên ngoài đánh gục hơn những trẻ khác.

4. Bí quyết "Vàng" giúp con ăn đồ lạnh an toàn, giải nhiệt mùa hè

Mùa hè mà không được ăn kem hay uống nước mát thì quả là một thiệt thòi lớn đối với tuổi thơ của trẻ. Thay vì cấm đoán cực đoan, cha mẹ hãy áp dụng những nguyên tắc sau để con vừa được giải nhiệt, vừa bảo vệ được cổ họng:

• Nguyên tắc "Làm ấm" trước khi nuốt: Hãy hướng dẫn trẻ khi ăn kem hoặc uống nước lạnh, nên ngậm trong miệng khoảng 5 - 10 giây để nhiệt độ trong khoang miệng làm ấm bớt thức ăn rồi mới từ từ nuốt xuống. Tuyệt đối không nuốt ực một hơi dài hay nhai đá viên lạo xạo.

• Uống nước ấm ngay sau khi ăn đồ lạnh: Sau khi trẻ ăn xong ly chè đá hay cây kem, mẹ hãy cho trẻ uống 2-3 ngụm nước lọc ấm. Việc này giúp rửa trôi lượng đường bám trên cổ họng (đường là thức ăn yêu thích của vi khuẩn) và nhanh chóng đưa nhiệt độ niêm mạc họng trở lại mức bình thường.

• Không nạp đồ lạnh khi cơ thể đang vã mồ hôi: Khi trẻ vừa đi nắng về hoặc chạy nhảy nô đùa đổ nhiều mồ hôi, các lỗ chân lông và mao mạch đang giãn nở to. Việc uống nước đá lúc này sẽ gây hiện tượng "sốc nhiệt" cục bộ, cực kỳ nguy hiểm và dễ dẫn đến viêm họng cấp. Hãy cho trẻ ngồi nghỉ 10-15 phút, lau khô mồ hôi rồi mới thưởng thức đồ lạnh.

• Vệ sinh răng miệng và họng mỗi ngày: Đánh răng kỹ 2 lần/ngày và cho trẻ súc miệng bằng nước muối sinh lý 0.9% trước khi đi ngủ là cách dọn dẹp vi khuẩn tuyệt vời nhất.

• Giải quyết triệt để bệnh lý nền: Nếu trẻ có biểu hiện thở khò khè, hay ợ hơi, viêm amidan phì đại, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng và Tiêu hóa để điều trị dứt điểm các bệnh lý này, từ đó cắt đứt nguyên nhân sâu xa gây viêm họng.

Cha mẹ không nạp đồ lạnh khi cơ thể con đang vã mồ hôi

Đồ lạnh không phải là nguyên nhân sinh ra bệnh viêm họng, mà nó chỉ là "mồi lửa" kích hoạt những vấn đề vốn đã tiềm ẩn bên trong cơ thể trẻ. Hiểu đúng bản chất của hiện tượng này sẽ giúp cha mẹ bớt đi những cấm đoán căng thẳng, thay vào đó là tập trung tăng cường sức đề kháng, giữ gìn vệ sinh vùng mũi họng và dạy con thói quen ăn uống khoa học. Nhờ vậy, con yêu sẽ có một hệ miễn dịch vững vàng để tự tin tận hưởng một mùa hè thật rực rỡ và mát lành.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699