1. Rối loạn đông máu ở trẻ sơ sinh là tình trạng gì?

Đông máu là một cơ chế tự bảo vệ tuyệt vời của cơ thể. Khi mạch máu bị tổn thương, các tiểu cầu và các yếu tố đông máu (các loại protein đặc biệt trong huyết tương) sẽ phối hợp với nhau tạo thành cục máu đông, bít kín vết thương để ngăn máu chảy liên tục.

Rối loạn đông máu là tình trạng mất khả năng kiểm soát quá trình đông cầm máu của cơ thể

Trẻ sơ sinh bị rối loạn đông máu là tình trạng cơ thể bé bị thiếu hụt tiểu cầu hoặc khiếm khuyết các yếu tố đông máu này. Hệ quả là quá trình đông máu diễn ra rất chậm, hoặc hoàn toàn không diễn ra. Máu của bé sẽ chảy kéo dài hơn bình thường, thậm chí tự chảy máu rỉ rả bên trong các cơ quan nội tạng mà không hề có bất kỳ va chạm hay chấn thương nào.

2. Nguyên nhân nào khiến trẻ sơ sinh bị rối loạn đông máu?

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, nhưng phổ biến nhất thường rơi vào 3 nhóm chính sau đây:

• Thiếu hụt Vitamin K (Phổ biến nhất): Vitamin K là dưỡng chất cốt lõi để gan tổng hợp các yếu tố đông máu. Tuy nhiên, lượng Vitamin K truyền từ mẹ sang thai nhi qua nhau thai rất thấp, và sữa mẹ cũng chứa rất ít loại vitamin này. Nếu ngay sau khi sinh bé không được tiêm phòng Vitamin K dự phòng, nguy cơ xuất huyết (đặc biệt là xuất huyết não) do thiếu hụt Vitamin K là rất cao.

• Nguyên nhân di truyền (Bệnh Hemophilia): Hemophilia (Bệnh máu khó đông) là một rối loạn di truyền hiếm gặp, chủ yếu xảy ra ở bé trai. Cơ thể bé bẩm sinh đã không thể sản xuất đủ yếu tố đông máu số VIII hoặc số IX. Bệnh lý này sẽ đi theo trẻ suốt đời và cần được quản lý y tế chặt chẽ.

• Bệnh lý nền hoặc nhiễm trùng: Trẻ sinh non, trẻ bị nhiễm trùng máu bẩm sinh, viêm gan, teo đường mật... có thể bị suy giảm chức năng gan, dẫn đến việc sản xuất các yếu tố đông máu bị đình trệ.

3. Dấu hiệu nhận biết trẻ sơ sinh bị rối loạn đông máu

Bố mẹ cần quan sát cơ thể và các sinh hoạt hàng ngày của con thật kỹ. Rối loạn đông máu có thể biểu hiện ra bên ngoài (dễ thấy) hoặc xuất huyết nội tạng (rất khó phát hiện). Dưới đây là những dấu hiệu cảnh báo mà bố mẹ tuyệt đối không được bỏ qua:

Dấu hiệu xuất huyết bên ngoài (Dễ quan sát)

• Chảy máu cuống rốn kéo dài: Thông thường, rốn trẻ sẽ khô và rụng sau 7-14 ngày. Nếu bố mẹ thấy gốc rốn rỉ máu liên tục, máu đỏ tươi và không có dấu hiệu ngừng lại dù đã băng ép nhẹ, đây là dấu hiệu cảnh báo rõ ràng nhất.

• Bầm tím da bất thường: Trên cơ thể bé tự nhiên xuất hiện các mảng bầm tím, nốt xuất huyết li ti màu đỏ hoặc tím ở lưng, mông, đùi, cánh tay dù bé không hề bị va đập hay té ngã.

• Chảy máu khó cầm ở vết tiêm: Sau khi tiêm phòng vắc-xin hoặc lấy máu gót chân làm xét nghiệm sàng lọc, vết kim đâm rỉ máu kéo dài nhiều giờ đồng hồ.

• Chảy máu niêm mạc: Bé bị chảy máu cam, hoặc nướu/lợi rỉ máu (thường thấy khi bé bú mẹ và nhả ti ra có lẫn máu).

Dấu hiệu xuất huyết bên trong (Cực kỳ nguy hiểm)

Xuất huyết nội tạng, đặc biệt là xuất huyết não màng não, thường xảy ra phổ biến nhất vào khoảng tuần tuổi thứ 2 đến tháng thứ 2 của trẻ. Đây là tình trạng khẩn cấp với các dấu hiệu "cờ đỏ":

• Trẻ quấy khóc the thé, dỗ không nín: Tiếng khóc bất thường do áp lực trong sọ não tăng cao gây đau đớn dữ dội.

• Thóp phồng căng: Phần thóp mềm trên đỉnh đầu của bé nhô cao, căng bóng thay vì bằng phẳng và phập phồng nhẹ theo nhịp thở.

• Dấu hiệu thần kinh: Bé lờ đờ, ngủ li bì gọi không dậy, bỏ bú hoàn toàn, hoặc xuất hiện tình trạng co giật, trợn mắt, co cứng chân tay.

• Dấu hiệu tiêu hóa: Bé nôn trớ ra dịch có lẫn máu, hoặc đi ngoài phân có màu đen nhầy như bã cà phê, phân có lẫn máu tươi.

4. Bố mẹ cần làm gì khi nghi ngờ con bị rối loạn đông máu?

Khi phát hiện con có bất kỳ dấu hiệu chảy máu bất thường nào kể trên, bố mẹ cần giữ bình tĩnh và thực hiện ngay các nguyên tắc sau:

• Đưa trẻ đi cấp cứu ngay lập tức: Tuyệt đối không chần chừ ở nhà để theo dõi thêm. Xuất huyết não ở trẻ sơ sinh có thể gây tổn thương não vĩnh viễn hoặc tử vong chỉ trong vài giờ nếu không được tiêm thuốc cầm máu và truyền máu kịp thời.

• Sơ cứu vết thương hở an toàn: Nếu bé đang chảy máu ở rốn hoặc vết tiêm, hãy dùng một miếng gạc y tế vô trùng ấn nhẹ lên vết thương để băng ép tạm thời trong lúc di chuyển đến bệnh viện.

• Tuyệt đối KHÔNG áp dụng mẹo dân gian: Không tự ý đắp lá nhọ nồi, rắc thuốc bột thuốc tễ hay bôi các loại dung dịch không rõ nguồn gốc lên vết thương đang chảy máu của trẻ. Việc này không giúp cầm máu mà còn gây nhiễm trùng máu, khiến tình trạng tồi tệ hơn.

5. Biện pháp phòng ngừa rối loạn đông máu cho trẻ sơ sinh

Dù có những dạng rối loạn đông máu bẩm sinh không thể phòng tránh, nhưng bố mẹ hoàn toàn có thể loại trừ được nguyên nhân phổ biến và nguy hiểm nhất: Thiếu hụt Vitamin K.

• Tiêm Vitamin K ngay sau sinh: Đây là quy chuẩn y tế bắt buộc tại các bệnh viện phụ sản hiện nay. Bố mẹ hãy chủ động kiểm tra và đảm bảo con mình đã được tiêm 1 mũi Vitamin K dự phòng trong vòng 24 giờ đầu sau khi chào đời. Mũi tiêm này có tác dụng bảo vệ bé khỏi hội chứng xuất huyết não màng não một cách cực kỳ hiệu quả.

Mũi tiêm vitamin K trong 24h đầu bảo vệ bé khỏi hội chứng xuất huyết não màng não

• Khám sàng lọc sơ sinh: Nếu gia đình có tiền sử mắc bệnh máu khó đông (Hemophilia), hãy thông báo cho bác sĩ ngay từ lúc khám thai và sinh nở để bé được làm các xét nghiệm chuyên sâu về máu ngay khi ra đời.

Rối loạn đông máu ở trẻ sơ sinh là một tình trạng y khoa nghiêm trọng, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và điều trị nếu được can thiệp y tế đúng lúc. Bằng sự quan tâm, theo dõi sát sao từng thay đổi nhỏ trên cơ thể con, bố mẹ chính là tấm lá chắn vững chắc nhất bảo vệ con yêu vượt qua giai đoạn sơ sinh nhạy cảm và phát triển khỏe mạnh.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699