1. Đi tìm thủ phạm: Vì sao mẹ sau sinh hay chóng mặt?

Cơ thể người phụ nữ trải qua những biến đổi mang tính "cách mạng" trong suốt 9 tháng thai kỳ và quá trình sinh nở. Do đó, hiện tượng hoa mắt, chóng mặt thường bắt nguồn từ sự kết hợp của nhiều yếu tố sau:

• Thiếu máu, thiếu sắt do mất máu khi sinh: Dù là sinh thường hay sinh mổ, người mẹ đều mất đi một lượng máu đáng kể (từ 500ml đến 1000ml hoặc hơn). Sự hao hụt này làm giảm số lượng hồng cầu, khiến lượng oxy được vận chuyển lên não không đủ, dẫn đến tình trạng thiếu máu não với các biểu hiện như hoa mắt, chóng mặt, da xanh xao, nhợt nhạt.

• Tụt huyết áp tư thế đứng: Sau khi sinh, không gian trong ổ bụng đột ngột trống rỗng, áp lực lên các mạch máu thay đổi. Cùng với đó, hệ tuần hoàn chưa kịp thích nghi lại với trạng thái bình thường. Khi mẹ đang nằm hoặc ngồi mà đứng dậy quá nhanh, máu sẽ dồn xuống chân theo trọng lực, không bơm kịp lên não gây ra hiện tượng choáng váng chớp nhoáng.

• Sự sụt giảm nội tiết tố đột ngột: Trong thai kỳ, lượng Estrogen và Progesterone tăng cao để nuôi dưỡng thai nhi. Ngay sau khi nhau thai bong ra, nồng độ các hormone này tụt dốc không phanh. Sự biến động nội tiết tố này gây ra những xáo trộn lớn trong hệ thần kinh thực vật, làm mẹ dễ bị chóng mặt, bốc hỏa và thay đổi tâm trạng.

• Kiệt sức và thiếu ngủ trầm trọng: Việc chăm sóc một em bé sơ sinh đồng nghĩa với việc mẹ phải đối mặt với những đêm thức trắng để cho con bú, vỗ ợ hơi, thay tã. Tình trạng thiếu ngủ triền miên, nhịp sinh học bị đảo lộn khiến hệ thần kinh trung ương bị quá tải, dẫn đến đau đầu, chóng mặt và suy nhược cơ thể.

• Mất nước và dinh dưỡng không đảm bảo: Quá trình tiết sữa mẹ đòi hỏi cơ thể phải tiêu hao rất nhiều calo và nước. Nếu mẹ ăn uống kiêng khem quá mức theo quan niệm cũ, hoặc quên uống đủ nước, cơ thể sẽ rơi vào trạng thái hạ đường huyết và mất nước, trực tiếp gây ra những cơn say xẩm mặt mày.

Mẹ sau sinh thường hay chóng mặt thường bắt nguồn từ sự kết hợp của nhiều yếu tố trên

2. Chóng mặt sau sinh: Khi nào là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm?

Phần lớn các cơn chóng mặt nhẹ sẽ dần thuyên giảm khi cơ thể mẹ được nghỉ ngơi và ăn uống đầy đủ. Tuy nhiên, tuyệt đối không được chủ quan. Cha mẹ hoặc người thân cần đưa sản phụ đến bệnh viện cấp cứu ngay lập tức nếu chóng mặt đi kèm với các dấu hiệu "cờ đỏ" sau đây:

• Ngất xỉu hoặc mất ý thức tạm thời: Đây là dấu hiệu của việc tụt huyết áp nghiêm trọng hoặc thiếu máu não cấp tính.

• Chảy máu âm đạo ồ ạt: Nếu máu sản dịch ra nhiều bất thường, thấm đẫm băng vệ sinh chỉ trong vòng 1-2 giờ, kèm theo máu cục lớn, đây có thể là dấu hiệu của băng huyết sau sinh.

• Đau đầu dữ dội, mờ mắt, đau vùng thượng vị: Đây là bộ ba triệu chứng cảnh báo tình trạng Tiền sản giật sau sinh – một biến chứng cực kỳ nguy hiểm, đe dọa trực tiếp đến tính mạng (có thể xảy ra trong vòng 48 giờ đến vài tuần sau sinh).

• Khó thở, đau tức ngực, nhịp tim đập loạn nhịp: Có thể là dấu hiệu của thuyên tắc mạch phổi hoặc các vấn đề về tim mạch.

• Sốt cao trên 38.5 độ C, ớn lạnh: Dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng hậu sản (nhiễm trùng vết mổ, vết rạch tầng sinh môn hoặc viêm tử cung).

3. Những điều mẹ cần lưu ý để xử lý và phòng ngừa chóng mặt hiệu quả

Để hành trình làm mẹ bớt đi những mệt mỏi thể chất, mẹ sau sinh cần yêu thương và lắng nghe cơ thể mình nhiều hơn bằng cách áp dụng các biện pháp chăm sóc khoa học dưới đây:

Thay đổi thói quen vận động

• Quy tắc "Chậm mà chắc": Tuyệt đối không thay đổi tư thế một cách đột ngột. Khi đang nằm muốn thức dậy, mẹ hãy nghiêng người sang một bên, từ từ ngồi dậy, xoa bóp tay chân rồi để chân thõng xuống giường khoảng 1-2 phút cho máu lưu thông, sau đó mới từ từ đứng lên.

• Vận động nhẹ nhàng: Sau khi sinh (đặc biệt là sinh thường), mẹ nên cố gắng vận động nhẹ nhàng, đi lại trong phòng để sản dịch nhanh tống ra ngoài và khí huyết lưu thông. Tránh nằm bất động một chỗ quá lâu.

Chế độ dinh dưỡng phục hồi chuyên sâu

• Bổ sung sắt và vitamin C: Tăng cường các thực phẩm giàu sắt như thịt bò, gan lợn, lòng đỏ trứng, rau ngót, cải bó xôi. Đừng quên ăn kèm các loại trái cây giàu vitamin C (cam, bưởi, ớt chuông) để cơ thể hấp thu sắt tối đa. Bác sĩ cũng có thể chỉ định mẹ tiếp tục uống viên sắt như thời kỳ mang thai.

• Uống đủ nước: Mẹ đang cho con bú cần nạp ít nhất 2.5 - 3 lít chất lỏng mỗi ngày (bao gồm nước lọc, sữa ấm, canh súp). Một mẹo nhỏ là hãy uống một cốc nước ấm trước và sau mỗi cữ cho con bú.

• Không nhịn đói, chia nhỏ bữa ăn: Để tránh hạ đường huyết, mẹ nên ăn 3 bữa chính và 2-3 bữa phụ. Hãy luôn để sẵn một chút bánh quy nguyên cám, các loại hạt hoặc sữa hạt ở đầu giường để ăn lót dạ khi phải thức dậy vắt sữa/cho con bú giữa đêm.

Ưu tiên việc nghỉ ngơi

• "Ngủ khi con ngủ": Đây là nguyên tắc sống còn. Hãy tạm gác lại việc nhà, tận dụng mọi lúc con chợp mắt để mẹ cũng được nghỉ ngơi.

• San sẻ gánh nặng: Đừng ôm đồm mọi việc một mình. Mẹ hãy mạnh dạn nhờ chồng hoặc người thân hỗ trợ việc thay tã, tắm cho bé, dọn dẹp nhà cửa để có thời gian phục hồi năng lượng.

Uống đủ nước và ăn uống cân đối

"Vì sao mẹ sau sinh hay chóng mặt?" không còn là câu hỏi khó giải đáp nếu chúng ta hiểu rõ về những hy sinh to lớn mà cơ thể người phụ nữ vừa trải qua. Chóng mặt là lời nhắc nhở cơ thể đang cần được "sạc pin" và chăm sóc đúng cách. Bằng chế độ dinh dưỡng khoa học, sinh hoạt điều độ và sự hỗ trợ kịp thời từ gia đình, mẹ sẽ nhanh chóng vượt qua giai đoạn hậu sản nhạy cảm này, lấy lại sức khỏe dẻo dai để tận hưởng trọn vẹn niềm vui làm mẹ.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699