Mẹ sau sinh có cần tiếp tục bổ sung canxi hay không?

1. Tại sao mẹ sau sinh BẮT BUỘC phải uống Canxi?

Câu trả lời dứt khoát từ các chuyên gia dinh dưỡng và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) là: CÓ, mẹ cần tiếp tục uống Canxi ít nhất 6 tháng sau sinh hoặc kéo dài đến khi cai sữa.

Vai trò của canxi với cơ thể

Lý do nằm ở cơ chế sinh học kỳ diệu nhưng cũng đầy "hy sinh" của cơ thể người mẹ:

Cơ chế "Rút xương nuôi con": Sữa mẹ là nguồn cung cấp Canxi duy nhất cho trẻ sơ sinh để phát triển hệ xương và răng. Dù chế độ ăn của mẹ có thiếu Canxi hay không, cơ thể vẫn sẽ tự động ưu tiên duy trì lượng Canxi ổn định trong sữa để bảo vệ bé. Nếu mẹ không nạp đủ Canxi từ bên ngoài, cơ thể sẽ kích hoạt cơ chế tự vệ: Rút Canxi trực tiếp từ xương và răng của mẹ để hòa tan vào máu và tiết ra sữa.
Nhu cầu Canxi khổng lồ: Theo khuyến cáo, nhu cầu Canxi của phụ nữ cho con bú lên tới 1.300mg - 1.500mg/ngày, cao hơn nhiều so với người bình thường (chỉ khoảng 800mg). Một chế độ ăn thông thường dù tẩm bổ đến đâu cũng chỉ đáp ứng được khoảng 50-60% nhu cầu này. Phần thiếu hụt còn lại bắt buộc phải bù đắp bằng viên uống.
Sự sụt giảm Estrogen: Sau sinh, nồng độ Estrogen (hormone bảo vệ xương) sụt giảm mạnh, khiến quá trình hủy xương diễn ra nhanh hơn quá trình tạo xương. Nếu không bổ sung nguyên liệu Canxi, mật độ xương của mẹ sẽ giảm sút nghiêm trọng (trung bình mất 3-5% khối lượng xương trong thời gian cho con bú).

2. Hậu quả khôn lường nếu mẹ ngừng Canxi quá sớm

Việc thiếu hụt Canxi sau sinh giống như một "quả bom nổ chậm", gây ra những tác động tiêu cực trực tiếp đến cả hai mẹ con mà đôi khi chúng ta nhầm lẫn với các vấn đề khác.

Đối với Mẹ (Hội chứng "Hậu sản mòn"):

Đau lưng, đau nhức xương khớp: Đây là triệu chứng điển hình nhất. Mẹ thường xuyên cảm thấy đau mỏi vùng thắt lưng, vai gáy, các khớp gối kêu lục cục. Tình trạng này kéo dài dễ dẫn đến thoái hóa cột sống sớm.
Tê bì chân tay, chuột rút: Mẹ hay bị tê rần các đầu ngón tay, ngón chân hoặc bị chuột rút (vọp bẻ) đau điếng người vào ban đêm do hạ Canxi huyết.
Răng lung lay, ê buốt: Canxi bị rút đi khiến chân răng yếu, nướu dễ viêm, răng dễ bị sâu và ê buốt khi ăn đồ nóng lạnh.
Rụng tóc, móng tay dễ gãy: Tóc rụng cả nắm, móng tay mềm, xước gãy là dấu hiệu cơ thể đang thiếu hụt vi chất trầm trọng.

Đối với Bé (Thiếu Canxi thụ động): Vì nguồn Canxi của bé phụ thuộc hoàn toàn vào sữa mẹ, nên khi kho dự trữ của mẹ cạn kiệt, chất lượng sữa sẽ giảm sút, dẫn đến:

Trẻ hay quấy khóc đêm (Khóc dạ đề): Bé ngủ không sâu giấc, hay giật mình, vặn mình đỏ mặt tía tai.
Rụng tóc vành khăn: Tóc rụng thành hình vành khuyên sau gáy.
Chậm phát triển vận động: Bé chậm biết lẫy, bò, đi, thóp liền chậm.
Đổ mồ hôi trộm: Bé ướt đẫm mồ hôi vùng lưng và trán ngay cả khi trời lạnh.

3. Nhu cầu Canxi theo từng giai đoạn và nguồn bổ sung

Để "buôn có bạn, bán có phường", việc bổ sung Canxi cũng cần có chiến lược rõ ràng.

Liều lượng khuyến nghị: Mẹ sau sinh cần đảm bảo tổng lượng Canxi nạp vào cơ thể (từ thức ăn + thuốc) đạt 1.300mg/ngày. Tuy nhiên, cơ thể chỉ hấp thu được tối đa khoảng 500mg Canxi mỗi lần uống, nên mẹ cần chia nhỏ liều dùng.

Thực phẩm giàu Canxi (Ưu tiên hàng đầu): Trước khi dùng thuốc, hãy tận dụng nguồn Canxi tự nhiên dễ hấp thu từ thực phẩm:

Sữa và chế phẩm: Sữa tươi, sữa chua, phô mai là nguồn Canxi dồi dào nhất.
Hải sản: Tôm, cua đồng, cá hồi, cá mòi (ăn cả xương).
Rau màu xanh đậm: Cải xoăn (kale), súp lơ xanh, rau chân vịt, cải chíp.
Các loại hạt: Hạt vừng (mè), hạt chia, hạnh nhân, đậu phụ.

Viên uống bổ sung: Nếu chế độ ăn không đủ, mẹ nên uống thêm viên Canxi. Có 2 loại phổ biến:

Canxi hữu cơ (Canxi Gluconate/Lactate): Dễ hấp thu, ít gây táo bón, mùi vị dễ uống. (Khuyên dùng).
Canxi vô cơ (Canxi Carbonate): Hàm lượng cao nhưng khó hấp thu hơn, dễ gây nóng trong, táo bón.

4. Bí quyết uống Canxi "vào xương mẹ, lợi xương con" không lo sỏi thận

Nhiều mẹ sợ uống Canxi bị táo bón, nổi mụn hoặc sỏi thận. Tuy nhiên, nếu biết cách uống đúng, mẹ hoàn toàn có thể tránh được các tác dụng phụ này.

Mẹ sau sinh cần uống canxi đúng, đủ

Nguyên tắc "Bộ 3 quyền lực": Canxi + D3 + K2 Canxi không thể tự đi vào xương. Nó cần "người vận chuyển" là Vitamin D3 và "người dẫn đường" là Vitamin K2 (MK7).

Vitamin D3 giúp ruột hấp thu Canxi vào máu.
Vitamin K2 giúp gắn Canxi từ máu vào xương.
-> Lời khuyên: Hãy chọn loại viên uống có tích hợp sẵn D3 và K2, hoặc tắm nắng thường xuyên để tổng hợp D3 tự nhiên.

Thời điểm uống "Vàng":

Uống vào buổi sáng, sau ăn khoảng 1 tiếng (khoảng 7h-8h sáng). Đây là lúc cơ thể hấp thu Canxi tốt nhất nhờ ánh nắng mặt trời và sự vận động trong ngày.
Tuyệt đối KHÔNG uống Canxi vào buổi chiều tối hoặc trước khi đi ngủ. Canxi không được hấp thu hết sẽ lắng đọng tại thận gây sỏi thận, sỏi tiết niệu và khiến mẹ mất ngủ.

Tránh xa "Kẻ thù" Sắt: Sắt và Canxi là hai vi chất kỵ nhau. Canxi làm cản trở sự hấp thu Sắt.

Nếu mẹ phải uống cả hai loại, hãy uống cách nhau ít nhất 2 tiếng.
Ví dụ: Uống Canxi sau ăn sáng, và uống Sắt sau ăn trưa.

Uống nhiều nước: Để tránh táo bón và sỏi thận, mẹ cần uống đủ 2.5 - 3 lít nước mỗi ngày để giúp thận đào thải lượng khoáng chất dư thừa.

5. Những câu hỏi thường gặp

"Tôi uống sữa công thức cho bé hoặc sữa bầu rồi thì có cần uống viên Canxi nữa không?"

Sữa bầu/sữa công thức có chứa Canxi, nhưng mẹ cần xem kỹ hàm lượng trên bao bì. Nếu 2 ly sữa cung cấp khoảng 600mg Canxi, mẹ vẫn cần bổ sung thêm qua ăn uống hoặc viên uống liều thấp để đạt mốc 1.300mg.

"Bao lâu thì ngưng uống?"

Tốt nhất là duy trì trong suốt thời gian cho con bú. Nếu cai sữa sớm, mẹ nên uống ít nhất đến tháng thứ 6 sau sinh để phục hồi kho dự trữ của bản thân.

"Mẹ bị sỏi thận có được uống Canxi không?"

Mẹ bị sỏi thận vẫn cần Canxi nhưng phải cực kỳ thận trọng. Nên dùng Canxi hữu cơ liều thấp, chia nhỏ nhiều lần, uống nhiều nước và bắt buộc phải hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

Đừng để những cơn đau lưng hay tiếng khớp kêu lục cục trở thành "bệnh nghề nghiệp" của việc làm mẹ. Bổ sung Canxi sau sinh không chỉ là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ hệ xương khớp của người phụ nữ mà còn là trách nhiệm để đảm bảo nền tảng cao lớn cho con. Hãy coi viên Canxi là người bạn đồng hành thân thiết, cũng giống như tình yêu thương bền bỉ mà mẹ dành cho bé mỗi ngày. Đừng quên đi khám dinh dưỡng định kỳ để được bác sĩ tư vấn liều lượng phù hợp nhất với thể trạng của mình, mẹ nhé!

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)
Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.
Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.
Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699