1. Vì sao mẹ lại bị "hành hạ" bởi cơn đau nửa đầu sau sinh?

Ngay sau khi em bé và nhau thai được đưa ra ngoài, cơ thể người mẹ bắt đầu một quá trình tự điều chỉnh khổng lồ. Những cơn đau nửa đầu thường xuất phát từ sự kết hợp của nhiều nguyên nhân thể chất và tâm lý sau:

• Sự sụt giảm nội tiết tố "không phanh": Trong thai kỳ, lượng Estrogen tăng vọt để bảo vệ thai nhi. Ngay sau sinh, nồng độ hormone này tụt giảm đột ngột. Sự thay đổi chóng mặt này tác động trực tiếp lên hệ thần kinh mạch máu, kích hoạt các cơn đau nửa đầu (Migraine) dữ dội, đặc biệt ở những người có tiền sử đau đầu trước đó.

• Thiếu ngủ và kiệt sức trầm trọng: Nhịp sinh học bị đảo lộn hoàn toàn khi mẹ phải thức đêm liên tục để cho con bú, vỗ ợ hơi hay dỗ con khóc. Bộ não không có thời gian nghỉ ngơi để phục hồi, dẫn đến trạng thái căng thẳng thần kinh và đau nhức thái dương.

• Mất nước và hạ đường huyết: Quá trình tiết sữa tiêu hao rất nhiều calo và nước của cơ thể. Nếu mẹ uống không đủ nước (ít nhất 2.5 - 3 lít/ngày) hoặc ăn uống kiêng khem, ăn sai bữa, cơ thể sẽ lập tức phản ứng bằng những cơn đau đầu, hoa mắt chóng mặt.

• Căng cơ vùng cổ vai gáy: Việc thường xuyên cúi đầu nhìn con khi cho bú, bế ẵm sai tư thế trong thời gian dài khiến các bó cơ ở cổ, vai và lưng trên bị co thắt, kéo theo những cơn đau lan tỏa lên vùng chẩm và nửa đầu.

2. Khi nào đau nửa đầu sau sinh là hiện tượng BÌNH THƯỜNG?

Đau đầu do căng thẳng (Tension headache) hoặc chứng đau nửa đầu (Migraine) do nội tiết thường mang tính chất lành tính. Mẹ có thể tạm thời yên tâm tự theo dõi tại nhà nếu cơn đau có các đặc điểm sau:

• Cơn đau có cảm giác giật thon thót ở một bên đầu, hoặc có cảm giác như bị ai siết chặt một vòng quanh trán.

• Mức độ đau từ nhẹ đến vừa, mẹ vẫn có thể chịu đựng được và sinh hoạt, chăm sóc em bé.

• Cơn đau thuyên giảm rõ rệt sau khi mẹ được chợp mắt ngủ một giấc sâu, uống đủ nước hoặc được massage thư giãn vùng cổ vai gáy.

• Đáp ứng tốt với các loại thuốc giảm đau thông thường, an toàn cho con bú (như Paracetamol).

3. Dấu hiệu khi nào đau nửa đầu trở nên NGUY HIỂM?

Đau đầu sau sinh tuyệt đối không được chủ quan nếu nó đi kèm với các dấu hiệu bất thường.

Hiện có nhiều loại đau đầu sau sinh khác nhau, bao gồm các loại đau đầu nguyên phát và thứ phát

 Mẹ cần được đưa đến phòng cấp cứu ngay lập tức nếu rơi vào một trong 3 tình trạng báo động đỏ dưới đây:

3.1. Tiền sản giật sau sinh (Postpartum Preeclampsia)

Nhiều người lầm tưởng tiền sản giật chỉ xảy ra khi mang thai. Thực tế, biến chứng này có thể bùng phát trong vòng 48 giờ đến 6 tuần sau sinh. Đây là tình trạng cực kỳ nguy hiểm có thể dẫn đến co giật, đột quỵ.

• Dấu hiệu nhận biết: Cơn đau đầu dữ dội, uống thuốc giảm đau không hề thuyên giảm. Đi kèm với đó là tình trạng huyết áp tăng cao (≥ 140/90 mmHg), mờ mắt, chói mắt, nhìn thấy chớp sáng, sưng phù mặt và tay chân, hoặc đau tức vùng thượng vị (ngay dưới xương sườn bên phải).

3.2. Tác dụng phụ của gây tê tủy sống/ngoài màng cứng

Nếu mẹ sinh mổ hoặc sinh thường có thủ thuật đẻ không đau, kim tiêm có thể vô tình làm thủng màng cứng, khiến dịch não tủy rò rỉ ra ngoài làm giảm áp lực xung quanh não.

• Dấu hiệu nhận biết: Cơn đau đầu có đặc điểm vô cùng đặc trưng: Đau như búa bổ khi ngồi dậy hoặc đứng lên, nhưng lại biến mất hoàn toàn hoặc giảm hẳn khi mẹ nằm bẹt xuống giường. Cơn đau thường xuất hiện trong vòng 24 - 48 giờ sau sinh và có thể kèm theo ù tai, cứng cổ.

3.3. Cục máu đông (Huyết khối tĩnh mạch não)

Quá trình đông máu của phụ nữ sau sinh tự nhiên tăng cao để ngăn ngừa băng huyết, nhưng điều này lại làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông trong não.

• Dấu hiệu nhận biết: Đau đầu đột ngột, dữ dội như "sét đánh". Kèm theo các triệu chứng thần kinh như: tê yếu một nửa người, méo miệng, nói đớ, khó diễn đạt ngôn ngữ hoặc co giật.

4. Bỏ túi "bí kíp" xử lý đau nửa đầu an toàn tại nhà cho mẹ bỉm

Nếu cơn đau đầu của mẹ được xác định là lành tính do mệt mỏi và nội tiết, hãy áp dụng ngay các biện pháp sau để "đánh bay" cơn đau mà không ảnh hưởng đến nguồn sữa:

• Chườm nóng/lạnh đan xen: Dùng một chiếc khăn bọc đá lạnh chườm lên vùng trán hoặc thái dương trong 15 phút để làm co mạch máu, giảm cảm giác giật nhói. Đồng thời, chườm một túi chườm ấm ở phía sau gáy và cổ để làm mềm các cơ đang bị căng cứng.

• Quy tắc "ngủ khi con ngủ": Nhờ người thân hỗ trợ chăm sóc em bé, làm việc nhà để mẹ có thể tranh thủ chợp mắt bất cứ lúc nào con ngủ. Một giấc ngủ sâu là liều thuốc giảm đau tốt nhất cho hệ thần kinh.

• Duy trì dinh dưỡng và nước: Đặt một bình nước lớn (khoảng 1 lít) ngay tại nơi vắt sữa hoặc cho con bú để nhắc nhở bản thân uống nước liên tục. Đừng bỏ bữa, hãy chia nhỏ các bữa ăn và bổ sung thực phẩm giàu Magie, Omega-3 (cá hồi, hạt óc chó, rau sẫm màu) giúp làm dịu mạch máu não.

• Sử dụng thuốc giảm đau đúng cách: Nếu quá đau, mẹ có thể sử dụng Paracetamol hoặc Ibuprofen. Đây là các loại thuốc được đánh giá là an toàn, bài tiết qua sữa mẹ với lượng rất nhỏ không gây hại cho bé. (Lưu ý: Luôn hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ về liều lượng phù hợp trước khi uống).

Bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định cho mẹ sau sinh dùng những loại thuốc phù hợp để điều trị chứng đau đầu

• Điều chỉnh tư thế: Sử dụng gối chữ U hoặc đệm lót tay khi cho con bú để nâng bé lên ngang tầm ngực, giúp mẹ không phải cúi gập cổ và lưng quá nhiều.

Đau nửa đầu sau sinh là một trải nghiệm không mấy dễ chịu, khiến hành trình làm mẹ thêm phần vất vả. Việc thấu hiểu cơ thể, nhận biết sớm những dấu hiệu bình thường và nguy hiểm là tấm khiên bảo vệ vững chắc nhất cho sức khỏe của người phụ nữ. Đừng cố gắng gồng mình chịu đựng những cơn đau bất thường, hãy mạnh dạn chia sẻ với người thân và tìm kiếm sự trợ giúp y tế kịp thời để mẹ luôn khỏe mạnh, tự tin đồng hành cùng con yêu trong những năm tháng đầu đời.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

• Fanpage của Dr Thắng

1. Thạc sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Ths. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. THS. Vũ Công Thắng: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

• Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)

• Địa chỉ phòng khám: Phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Phố Hoàng Ngân, Phường Yên Hòa, Hà Nội.

• Thời gian làm việc: Sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.

• Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699