Viêm tuyến sữa là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

1. Viêm tuyến sữa là gì?

Viêm tuyến sữa (mastitis) là tình trạng viêm ở mô tuyến vú, thường đi kèm với nhiễm trùng. Bệnh thường xảy ra ở phụ nữ đang cho con bú (viêm tuyến sữa thời kỳ cho con bú) do tắc ống dẫn sữa hoặc vi khuẩn xâm nhập vào vú. Viêm tuyến sữa có hai loại chính:

Viêm tuyến sữa là tình trạng viêm ở mô tuyến vú, thường đi kèm với nhiễm trùng

Viêm tuyến sữa do nhiễm trùng: Gây ra bởi vi khuẩn, thường là Staphylococcus aureus, xâm nhập qua các vết nứt ở núm vú hoặc ống dẫn sữa.
Viêm tuyến sữa không nhiễm trùng: Thường do tắc ống dẫn sữa hoặc tích tụ sữa trong vú mà không được giải phóng.

2. Nguyên nhân gây viêm tuyến sữa

Một trong những nguyên nhân chính gây viêm tuyến sữa là tắc ống dẫn sữa. Khi sữa không được rút ra khỏi vú, chẳng hạn như khi trẻ bú không đủ, mẹ không vắt sữa thường xuyên hoặc mặc áo ngực quá chật, sữa có thể tích tụ trong các ống dẫn. Sự ứ đọng này gây áp lực lên mô vú, dẫn đến viêm và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Tắc ống dẫn sữa thường xảy ra ở những tuần đầu sau sinh, khi mẹ và bé vẫn đang làm quen với việc cho bú.

Vi khuẩn, đặc biệt là Staphylococcus aureus, là nguyên nhân phổ biến gây viêm tuyến sữa do nhiễm trùng. Vi khuẩn có thể xâm nhập vào tuyến vú qua các vết nứt hoặc tổn thương ở núm vú, thường xuất hiện khi trẻ ngậm vú không đúng cách. Ngoài ra, vi khuẩn từ da mẹ hoặc miệng trẻ cũng có thể đi vào ống dẫn sữa trong quá trình cho con bú, gây nhiễm trùng và viêm.

Việc cho con bú không đúng kỹ thuật, chẳng hạn như trẻ ngậm vú không đủ sâu hoặc mẹ chỉ cho bú một bên vú, có thể dẫn đến ứ đọng sữa. Điều này làm tăng nguy cơ tắc ống dẫn sữa và viêm tuyến sữa. Những bà mẹ mới sinh lần đầu thường gặp khó khăn trong việc điều chỉnh tư thế cho con bú, khiến tình trạng này dễ xảy ra hơn.

Phụ nữ sau sinh thường trải qua tình trạng mệt mỏi, thiếu ngủ hoặc căng thẳng, làm suy giảm hệ miễn dịch. Khi khả năng chống lại nhiễm trùng của cơ thể yếu đi, vi khuẩn dễ dàng tấn công và gây viêm tuyến sữa. Những người có bệnh nền như tiểu đường hoặc bệnh tự miễn cũng có nguy cơ cao hơn.

3. Triệu chứng của viêm tuyến sữa

Triệu chứng viêm tuyến sữa thường xuất hiện đột ngột và có thể bao gồm:

Đau và sưng ở vú: Một vùng của vú (thường là một phần tư vú) trở nên đỏ, nóng, sưng và đau khi chạm vào.
Cảm giác nóng rát: Đau có thể xuất hiện khi cho con bú hoặc ngay cả khi không bú.
Sốt và ớn lạnh: Nhiệt độ cơ thể tăng cao (thường trên 38°C), kèm theo cảm giác mệt mỏi, giống như bị cúm.
Nổi hạch ở nách: Hạch lympho ở nách gần vú bị viêm có thể sưng lên.
Khối u hoặc vùng cứng: Có thể cảm nhận được một khối cứng trong vú do tắc ống dẫn sữa.
Tiết dịch bất thường: Trong một số trường hợp, núm vú có thể tiết dịch có mủ.

4. Cách điều trị viêm tuyến sữa

4.1. Điều trị tại nhà

Việc tiếp tục cho con bú hoặc vắt sữa đều đặn là cách hiệu quả nhất để điều trị viêm tuyến sữa tại nhà. Cho con bú giúp làm thông ống dẫn sữa bị tắc, giảm áp lực lên mô vú. Mẹ nên massage nhẹ nhàng vùng vú bị đau theo hướng từ vùng sưng đến núm vú trong khi cho con bú hoặc vắt sữa. Chườm ấm trước khi bú và chườm lạnh sau khi bú có thể giúp giảm đau và sưng. Ngoài ra, mẹ cần nghỉ ngơi nhiều, uống đủ nước và duy trì chế độ ăn uống lành mạnh để hỗ trợ phục hồi.

Cho con bú trực tiếp là một trong những cách hiệu quả để điều trị viêm tuyến sữa

4.2. Sử dụng thuốc

Trong trường hợp viêm tuyến sữa gây đau hoặc sốt, mẹ có thể sử dụng thuốc giảm đau như paracetamol hoặc ibuprofen để giảm triệu chứng. Nếu viêm tuyến sữa do nhiễm trùng vi khuẩn, bác sĩ có thể kê đơn kháng sinh như dicloxacillin hoặc cephalexin, thường kéo dài từ 10-14 ngày. Việc tuân thủ liệu trình kháng sinh là rất quan trọng để ngăn ngừa tái phát. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể kê thêm thuốc chống viêm để giảm sưng và khó chịu.

4.3. Can thiệp y tế

Nếu viêm tuyến sữa tiến triển thành áp-xe vú, bác sĩ có thể cần thực hiện chọc hút mủ bằng kim hoặc phẫu thuật dẫn lưu để loại bỏ mủ. Trong trường hợp triệu chứng không cải thiện sau 24-48 giờ điều trị tại nhà, mẹ nên đi khám bác sĩ để được đánh giá thêm. Bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm hoặc siêu âm để xác định mức độ viêm và loại trừ các biến chứng như áp-xe.

Viêm tuyến sữa là một tình trạng phổ biến nhưng có thể được điều trị hiệu quả nếu phát hiện sớm. Việc hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết triệu chứng và áp dụng các biện pháp điều trị phù hợp sẽ giúp giảm đau đớn và ngăn ngừa biến chứng. Quan trọng nhất, phụ nữ đang cho con bú nên duy trì thói quen cho con bú đúng cách, giữ vệ sinh và chăm sóc sức khỏe tổng thể để phòng ngừa viêm tuyến sữa. Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn và điều trị kịp thời.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Fanpage của Dr Thắng

1. Ths. BS Vũ Công Thắng :

https://www.facebook.com/dr.thang.vn?locale=vi_VN

2. Bác sĩ Thắng:

https://www.facebook.com/bsthang.vucong?locale=vi_VN

3. Bác sĩ Vũ Công Thắng:

https://www.facebook.com/profile.php?id=61555877620663&locale=vi_VN

Zalo: 033 809 8222 (không gọi điện vì bác sĩ bận khám sẽ không nghe được)
Địa chỉ phòng khám: phòng khám Đa khoa đại học Phenikaa, địa chỉ tại 167 Hoàng Ngân, Cầu Giấy, Hà Nội.
Thời gian làm việc: sáng 7h30-11h và chiều 14h-16h30 tất cả các ngày trong tuần. Do lịch làm việc của Bác sĩ Thắng không cố định nên nhà mình vui lòng liên hệ trước 1 ngày để có được lịch cụ thể.
Liên hệ đặt lịch khám: 024 2222 6699